Elfstedentocht op de fiets (2)

Uitgelicht

Franeker – Harlingen – Bolsward

19 augustus 2025

De eigenaresse van de Boerderijcamping vond het goed dat ik vandaag de camper bij haar op de parkeerplaats liet staan. Prima plek en om 8:25 uur reed ik weg richting Franeker.

Werkelijk heerlijk stuk door de weilanden gereden. Weinig tegenliggers, nauwelijks tegenwind. Het zonnetje erbij. Het kan niet beter. Even een molen voor Harry op de foto gezet en genoten van het Friese landschap. Wel een bijzondere molen, Harry. Nog niet zo heel lang geleden stond deze molen nog bij Hallum. De oorspronkelijke molen die hier stond, is afgebrand. Die eendenkorf vond ik daar ook op een vreemde plek zitten.Veel kieviten op het land en maar weinig koeien. En dat terwijl de boeren er juist wel extra subsidie voor krijgen als ze de koeien in de wei zetten.

Bij Westerein was er wel een boer die de koeien losliet. Die waren volgens mij nog niet vaak buiten geweest. Het leek wel een kudde jonge veulens. Omdat het me wel leuk leek om weer eens een echte koe op de foto te zetten, stelde ik me op aan het eind van de wei bij een hek. Nou.. dat vonden ze wel leuk. Nog nooit eerder meegemaakt dat er zoveel dames belangstelling in mij hadden.

Franeker was voor mij niet onbekend. Ooit woonde in deze oude universiteitsstad familie van mij. Ze woonden in één van de huizen schuin tegenover het prachtige stadhuis. Van het planetarium van Eisinga had ik – toen ik bij neef Tjerk logeerde – nog nooit gehoord. Ik herinner me wel de enorme zweefdraaimolen die naast de kerk stond tijdens een kermis. Nu staat naast deze kerk het fontein van de stad. Langs het Sjukelân (heilige kaatsgrond – PC) fiets ik de stad weer uit.

Harlingen ligt dichtbij. Al eens eerder in deze stad geweest maar altijd met als doel om naar Terschelling of Vlieland te vertrekken. Nu wat meer in de stad rondgereden. Bij binnenkomst stond ik verbaasd om daar opeens een kameel tegen te komen. Bijzonder! Harlingen is een gezellige havenstad met veel schepen van de bruine vloot aan de kades. Voor de fontein moest ik wel een beetje omrijden. De spuitende potvis (?) ligt bijna buitengaats langs één van de havenhoofden. Hij spuit niet continu. Toen ik aan kwam fietsen, stopte ie net met spuiten. Ik heb een poosje gewacht om m spuitend op de foto te zetten maar hij had er geen zin meer in. Je moet maar geluk hebben.

Aan het eind van het havenhoofd hangt een brievenbus waar je je gedachten over de zee kunt in doen. Er is iemand of iets die jouw gedachten er uit haalt en er een boek van maakt. Leuk initiatief. Er is al één boek verschenen…

Vlak voorbij Harlingen eet ik bij een uitkijktoren mn boterhammetjes op en ik drink m’n flesje leeg. Met een stevig windje in de rug waai ik naar Bolsward waar ik m’n laatste stempel haal van deze dag en de mevrouw bij de VVV verbaas dat ik ook Fries spreek. In Bolsward bleek de fontein voor de gerestaureerde Broerekerk te staan. De ooit verwoeste kerk héeft een dak van glas gekregen. Prachtig gezicht en ook een opmerkelijke akoestiek. De muziek van de panfluitspeler klonk er hemels.

Terug op de boerderijcamping bleek ik toch weer een rondje van 63 kilometer te hebben gefietst. Eigenlijk was ik van plan om een pauzedag in te lassen maar omdat het weer na woensdag minder wordt, bewaar ik de rustdag voor later.

Dokkum – Leeuwarden – Dokkum

20 augustus 2025

Vanochtend was ik al vroeg wakker en het zonnetje scheen, dus… zat ik om 7:45 uur al op de fiets richting Leeuwarden. Eerst snel door Dokkum. Boven het ziekenhuis (daar waar de helikopter stond voor noodtransporten) pak ik het vrijliggend fietspad langs de Dokkumer Ee. Rijdend tussen het door riet omzoomde pad volg ik dit prachtige fietspad tot in Leeuwarden. Het riet staat zo hoog dat ik er nog net overheen kan kijken naar het landschap.

Ik maak een eerste step aan in Polarsteps bij het monument voor Maarten van der Weijden die hier na 163 km zijn poging opgaf om de Elfstedentocht zwemmend te volbrengen. Hij haalde hiermee geld op voor de kankerbestrijding. De tweede step is bij Bartlehiem. Bij dit beroemde bruggetje (het heeft zelfs een eigen naambordje) kwamen de schaatsers tweemaal langs (richting Dokkum en dan weer richting Leeuwarden)

Bij binnenkomst in Leeuwarden kwam ik een vreemde molen en een mooie muurschildering tegen bij het terrein van de NHL Stenden Hogeschool. De routebeschrijving van de Elfstedentocht van de VVV bracht me bij de oude finishlijn van deze tocht. Hier vond ik ook het voormalige Diaconessen ziekenhuis. Tijdens de finish van de Elfstedentocht in 1956 beviel hier mijn moeder van mijn tweelingbroertjes Tjerk en Hotze.

De labcache leidde me langs oude plekjes in Leeuwarden. Die plekken waren mij niet onbekend maar ik passeerde daarbij wel verschillende mooie muurschilderingen. ook voegde ik weer een mooi putdeksel toe aan mijn verzameling en zette ik Mata Hari op de foto.

Om mijn laatste stempels te halen moest ik bij de VVV langs. Die bevindt zich tegenover de Oldehove. Lang geleden zat er aan deze toren een kerkgebouw vast. Alleen de scheefgezakte toren is gebleven. Nu echter zijn de contouren van het oude kerkgebouw zichtbaar gemaakt met het “Bouwurk” waarin allerlei kunstvormen zichtbaar worden gemaakt. Ook duurzaamheid speelt bij Bouwurk een belangrijke rol. Na afloop van het project worden alle materialen hergebruikt.

De maker van het fontein in Leeuwarden is geen onbekende. We zagen op verschillende plekken in Europa al werk van Jaume Plensa. Zeer de moeite waard!

Op de terugweg naar Dokkum bracht ik in Hardegarijp een kort bezoek aan Daan en Joke, de ouders van onze schoondochter Roos. Even de nieuwe carport voor hun caravan bewonderen.

Drie kwartier later fietste ik Dokkum binnen. De labcache bracht me allereerst naar de Bonifatiuskapel. Het was niemand minder dan Titus Brandsma die meehielp deze kapel te bouwen (1934) voor de door de Friezen in 754 vermoorde Bonifatius. Het is een pelgrimsoord en er vinden nog steeds bedevaarten plaats.

Toen ik door deze mooie kapel liep, viel het me opeens op dat de muziek niet thuishoorde in deze Rooms-Katholieke kapel. Ik hoorde de muziek van liederen uit de Protestantse kerk. Toen ik dat opmerkte bij de enige “suppoost”, vertelde hij dat de muziek zijn eigen keuze was… De hele tijd moeten luisteren naar de katholieke muziek vond hij maar niks, deze muziek was veel mooier… In de binnenstad was het weer erg druk. De grachten lagen vol met boten. Ook de weekmarkt werd gehouden. Het drukst is de omgeving van de Zijl.

De Zijl is een pleinvormige brug midden in de stad voor het Stadhuis van Dokkum. Vandaag precies 72 jaar geleden trouwden hier mijn ouders. De brug gaat over de oude zeesluis van vroeger die hier zout en zoet water scheidde. Tegenwoordig is het vooral bekend als keerpunt voor de Elfstedentocht en de “GRANAET”. Je kunt een replica van deze geheimzinnige mascotte van Dokkum in de Zijl zien liggen. Hieronder het verhaal…

“HET VERHAAL VAN DE GRANAET. – Tijdens de stadhouderlijke regering ving men in Dokkum een reusachtige garnaal (een kreeft). Zo’n groot beest hadden ze in Dokkum nog niet eerder gezien. Omdat ze niet wisten wat ze er mee moesten doen werd het stadsbestuur bijeen geroepen. Zij besloten het dier aan een zilveren ketting te leggen onder de Zijl om het, als Prins Frederik Hendrik in Dokkum op bezoek kwam, te laten zien aan Zijne Hoogheid. Als een Dokkumer bezienswaardigheid. Helaas is de prins nooit in Dokkum gekomen en dus ligt de Dokkumer Granaet nog steeds geketend onder de Zijl.”

Met het bezoek aan Dokkum komt er ook een eind aan deze Elfstedentocht op de fiets. Ik heb enorm geboft met het weer en het was leuk om weer eens door Friesland te fietsen. Opgeteld heb ik de afgelopen vier dagen ruim 260 kilometer afgelegd. Sneller dan ik van te voren had gedacht heb ik de Elf Steden bezocht. Omdat ik vrijdag en zaterdag wat afspraken in de buurt heb, houd ik zelfs wat tijd over voor wat extra kilometers. Morgen meer hierover.

Ameland – Aldwâld

21 augustus 2025

Vandaag een dagje op Ameland gefietst. Weliswaar wat frisser maar prima fietsweer. Zonnetje met wat wolken. Temperatuur ook lekker: 17° C. De labcache bracht me van Nes naar Hollum langs wat historische plekken van Ameland. De mosterdmolen werd bezocht en natuurlijk ook de overbekende vuurtoren.

De weg er naar toe reed ik op de dijk langs de Waddenzee. Mooi fietsen. Het was hoog water en desondanks lagen er toch nog behoorlijke stukken land droog met veel vogels er op. Toch was ook aan deze kant van het eiland te zien dat er nog land gewonnen wordt.

Bij Hollum was ik bij het Maritiem Centrum “Abraham Fock”. Op de grote foto’s achter de ramen van dit museum laat men zien hoe de paarden de reddingboot de zee in trekken. Ik heb dit in mijn jonge jaren eens in het echt gezien. Mijn ouders waren met mijn opa en oma op vakantie in Nes op Ameland. We logeerden toen bij een schoenmaker in Nes die kamers verhuurde en zo wat bijverdiende. Het beeld van de sterke grote paarden die de zee inliepen, is me altijd bijgebleven. Of het voor een oefening was of een echte reddingsactie weet ik niet meer.

Van Hollum ging mijn route deels door de duinen maar ook door hier en daar bos. Ter hoogte van Ballum heb ik me zelf getrakteerd op een flamkuche. In de Elzas namen we dat vaak als lunch. Dus nu maar eens een Amelandse Flamkuche. Smaakte prima, al hadden ze hier maar één soort flamkuche op het menu en in Elzas al gauw tien verschillende. Na de lunch aan het strand ben ik naar Ballum gefietst en heb daar een bezoek gebracht aan Airport Ballum. Je kunt er je zelf uit een vliegtuig laten vallen en als je er in blijft zitten, kun je een rondvlucht maken boven Ameland.

Bij Ballum was in het kader van het toeristenseizoen een grote “kleedjes” verkoop georganiseerd. Het leek wel Koningsdag. Toch even rondgelopen en nog voor € 2,00 een Carcassonne Junior gekocht. Een leuk spel dat onze kleinkinderen ook graag spelen. Toen ik in Nes aankwam was het inmiddels al weer 15:00 uur en had ik nog even tijd om wat boodschappen bij De Spar te halen voordat ik naar de boot moest. Het was zo druk met vertrekkende vakantiegangers dat de laatste boot al uitverkocht bleek.

De boot vertrok keurig om 16:00 uur en 50 minuten later arriveerde ik weer op de pier bij Holwerd. Ik overnacht bij Harry en Sita op de camperplaats “De Feroaring” bij Aldwâld. Ik ben de enige camper en Harry (de eigenaar) laat me even zien waar ik alles kan vinden. Prima camperplaats met mooie voorzieningen (P4N #247570 en CC: 98664)

Elfstedentocht op de fiets

Uitgelicht

Sloten – Stavoren – Hindeloopen

17 augustus 2025

Het wordt een bijzondere reis dit keer. Agnes is vanochtend voor een weekje vertrokken naar haar vriendin Benthe in Noorwegen. Ik heb haar vanochtend met de camper om 5:20 uur afgezet bij vertrekhal 3 op Schiphol en ben gelijk daarna doorgereden naar een parkeerplaats vlak onder Hindeloopen ongeveer 7:30 uur aankom.

Ik ga een week lang fietsen in Friesland en heb de Friese Elfstedentocht in vier stukken geknipt. Vier fietsdagen die me langs de beroemde Elf Friese Steden brengen. In elke stad die ik aandoe, laat ik een strippenkaart afstempelen bij de VVV of bij een andere stempelpost, doe ik één labcache en zet ik de beroemde 11 fonteinen op de foto. Elke Friese stad heeft sinds het cultuurjaar 2018 een fontein die gemaakt is door een vooraanstaand kunstenaar. Bij mijn vertrek op deze eerste dag fiets ik snel door Hindeloopen. Het is bewolkt en nog vroeg. Daardoor ook vrij donker en het miezert. De regenbuitjes zullen de hele dag aanhouden. Het is niet anders en de temperatuur is prima. Het eerste cadeautje krijg ik, als ik Kolderwâld passeer. Hier staan “de Famkes van Kolderwâld”. Het is een serie beelden van kunstenaar Evert van Hemert. Prachtige kunstwerkjes die zomaar ergens langs de kant van de weg staan.

Het landschap van het Gaasterland (ooit ontstaan in de ijstijd) kent verschillende gezichten. Er zijn wat kleine heuveltjes, veel bossen maar natuurlijk ook het open Friese landschap. Voor dat ik het in de gaten heb, rijd ik Sloten binnen. Als je wat extra informatie over de fonteinen wilt, kijk dan eens op de website van de 11 fonteinen van friesland.nl In Sloten zelf is het nog stil. De terrasjes zijn amper bezet en in de kerk hoor ik orgelmuziek. Het is nog vroeg op deze zondagochtend. Als ik de fontein heb bezocht, gaat de kerk uit en wordt het drukker op straat.

Van Sloten naar Stavoren is het opnieuw een afwisselend landschap. In Balk staat een leuk oud stadhuis wat ik even op de foto zet. De weg langs de dijk is eentonig. Jammer dat je niet aan de IJsselmeerkant kunt fietsen.

Ongeveer vijf kilometer voor Stavoren passeer ik een grote steen die hoog boven het water ligt op de Reade klif (voor uitleg zie foto). Het is een verzetsmonument met een Friese spreuk die ik wel eens eerder heb gehoord. Het verzetsmonument herdenkt de slag bij Warns (Stavoren eigenlijk).

De laatste twee stadjes die ik bezoek zijn Stavoren en opnieuw Hindeloopen (nu wat uitgebreider). Het zijn twee leuke stadjes en dat weten de toeristen ook. Het is er erg druk en de havens en sluizen van Stavoren en Hindeloopen zijn bomvol. We hebben beide stadjes al eens eerder in het voor- en naseizoen bezocht en ze zijn zeker de moeite waard.

De fontein in Hindeloopen is vandaag de enige fontein die ook echt werkt! Het is bijzonder om te zien hoe verschillend de fonteinen zijn. Leuk! Na Hindeloopen zit m’n eerste fietsdag er op. Bijna tachtig kilometer met best wel hier en daar flinke tegenwind. Maar de moeite waard. Morgen weer een dag. Ik rijd naar Oudega waar vandaan ik morgen voor een tweede dag vertrek.

Ik overnacht vandaag op Camping De Bearshoeke in Oudega. De camping ligt aan de Oudegaaster Brekken. Ik sta met de buscamper op het tentenveld met zicht op het water. Mooi plekje dus.

Workum – IJlst – Sneek

18 augustus 2025

Vanochtend ben ik om 8:15 uur al helemaal klaar voor de tweede fietsetappe… Bij de receptie aangekomen om te betalen, blijkt dat er niemand aanwezig is. Bellen naar het telefoonnummer dat er hangt, levert ook niets op. Om hier te gaan staan wachten, had ik ook geen zin in. Ik kon gisteren niet vooruit betalen… Aangezien de route van vandaag nog een keer langs de camping komt, heb ik de camper maar voor de deur gezet en toen ik later nog een keer langskwam, alsnog betaald. Het was nog niet opgevallen dat ik weg was…

Het weer vandaag is wel heel wat anders dan gisteren, een heerlijk zonnetje, weinig wind en een prima temperatuur van rond de 24°. Wat wil een fietser nog meer? Nadat ik ben overgezet bij de Yntemasleat door een gezellig kletsende pontkapiteine, fiets ik voor het eerst door It Heidenskip. Dit dorp dankt z’n naam aan de woeste en ruige heideachtige streek die het vroeger was. Gek genoeg is er voor dit dorp alleen maar een Friese naam. Er staat dus maar één naam op het bord.

Workum is dan niet ver meer. Het is niet de eerste keer dat ik in Workum ben. Toch leuk om er weer door heen te fietsen! Ik doe er een nieuwe labcache en maak ook nog een labcache af die we de vorige keer niet meer hebben afgemaakt.

De fonteinen die ik vandaag bezoek, werken allemaal. Een nieuw fenomeen op deze dag zijn de vele open bruggen waar ik voor moet wachten. Het is druk op het water. Overal volle sluizen en wachttijden voor de bruggen (zowel op de weg als op het water). Nadat ik in Workum een kop koffie heb gedronken, fiets ik terug naar Oudega. Het museum van Jopie Huisman sla ik dit keer over. Agnes en ik hebben het samen al eens bezocht. Mocht je het zelf willen bezoeken, luister dan ook eens naar de podcast over de gestolen schilderijen van deze schilder. Erg interessant!

Via Oudega (waar ik de dus de camping betaal) fiets ik vervolgens naar IJlst. De schoorsteen van de Nooitgedagt fabriek is mooi gerestaureerd en de top van de oude schoorsteen is als een stalen frame teruggeplaatst. Thuis heb ik aan de wand nog een stel oude Friese doorlopers van Nooitgedagt uit IJlst hangen. Hoewel de Nooitgedagt fabriek voornamelijk houtbewerkingsgereedschap maakte, is de fabriek ook bekend geworden door het houten speelgoed en schaatsen. Verder opvallend in IJst zijn de zogenaamde “overtuinen” die gebruikt werden om het wasgoed te drogen en het witgoed te bleken. Het grasveld heet dan ook “de bleek” in het Fries. De overtuinen zijn nu niet meer als zodanig in gebruik. De komst van de wasmachine heeft hier een eind aan gemaakt. De overtuinen zijn nu eigendom van de gemeente en de bewoners mogen er gebruik van maken als ze er goed voor zorgen.Verder vind je er de oude houtzaagmolen “De Rat”. IJlst was vroeger echt de houtstad van Friesland.

Van IJlst naar watersportstad Sneek is niet ver. Rond de watertoren sta ik verschillende keren te wachten voor een open brug. Het is superdruk op het water met het mooie weer van vandaag. Als ik in Sneek ook een labcache heb opgelost en een boterahm heb opgegeten in het mooie Wilhelminapark, fiets ik in drie kwartier terug naar Oudega waar ik de camper oppik.

Vandaag toch weer bijna zestig kilometer gefietst. Morgen weer een etappe! Ik rijd de camper eerst naar Bolsward. Ik overnacht hier op boerderijcamping Half Hichtum van waar ik morgen verder fiets.